هوا بين زمين و آسمان قرار داشته قدرت بر جلوگيرى خود از اصابه به زمين نداشته است ، همه عقلاء به او مىخندند و مىگويند پرت شدن از پشت‌بام در اختيار او بوده و نبايد خود را پرت مىكرد . و امّا در مورد آقاى بكر كه سركه را به قصد خمر و با يقين داشتن به خمريّت ان ، مىنوشد و تصادفا يقين او مخالف با واقع درمىآيد و به شرّ شرب خمر گرفتار نمىشود ، و از كيفر و عقاب در امان مىماند . هيچ اشكال فنّى ندارد چه آنكه ترك اغلب معاصى غير اختيارى بوده و هزاران مورد وجود دارد كه عدم استحقاق عقاب به امر غير اختيارى مربوط مىشود مثلا فلان شخص بخاطر آنكه قدرت بر ارتكاب فلان گناه را نداشته ، عقاب و عذاب از او برداشته مىشود و بالاخره عدم عقاب بخاطر عدم قدرت داشتن بر انجام عمل گناه ، هيچ اشكال و ايرادى ندارد . مرحوم شيخ روايتى را نقل مىفرمايد كه از آن روايت و روايات ديگر استفاده مىشود كه عدم استحقاق عقاب بخاطر امر غير اختيارى اشكالى ندارد بنابراين زيد و بكر از نظر عقاب اخروى مساوى نمىباشند و تنها از نظر مذمت عقلائى ( كه متفرّع بر سوء سريرت و خبث باطنى مىباشد ) مساوى هستند . ( و ربّما يؤيّد ذلك انّا نجد من انفسنا . . . ) شيخ « ره » جهت تأييد مطلب فوق ( عقاب داشتن كسى كه قطعش مصادف با واقع شده و عقاب نداشتن كسى كه قطعش مصادف با واقع نشده است ) يك مطلب وجدانى را متذكر شده است و آن مطلب اين است : فرض مىكنيم زيد و بكر تصميم گرفته‌اند كه هركدام يكى از فرزندان مولاى خود را مورد ضرب و كتك قرار بدهد زيد يقين حاصل كرد كه فلان شخص فرزند مولى است و حسابى كتك‌كاريش نمود و بكر يقين حاصل نمود كه فلان پسر ، فرزند مولى است و او را مورد ضرب قرار داد بعدا كشف شد كه يقين زيد مطابق واقع بوده و يقين بكر مخالف با واقع درآمده بدون شك بغض و كينه‌اى كه مولى نسبت به